Digitale inclusie: 39% blijft kwetsbaar

Aan een digitaal loket vraagt een bezoeker hulp bij een formulier dat alleen online lijkt te bestaan. Een laptop is beschikbaar; de weg door het formulier is dat niet. De nieuwe Barometer Digitale Inclusie laat zien waarom toegang tot internet en zelfstandig gebruik twee verschillende vragen zijn.

Volgens een mededeling van de Koning Boudewijnstichting op 2 oktober was in 2025 39% van de Belgen van 16 tot 74 jaar digitaal kwetsbaar. Bij 75- tot 89-jarigen ging het om 81%. Die laatste groep is apart onderzocht en mag niet bij de eerste 39% worden opgeteld.

Digitale inclusie: wat zeggen die twee percentages?

De stichting gebruikt ‘digitaal kwetsbaar’ voor mensen zonder internetgebruik of met beperkte digitale vaardigheden. Het cijfer betekent dus niet dat vier op de tien Belgen geen internetverbinding hebben. De oudere barometer uit 2024 ging over eerdere Statbel-gegevens en noemde 40% bij 16- tot 74-jarigen. Zonder de volledige nieuwe methodenota trekken we daar geen harde trend van één procentpunt uit.

Een online loket zonder uitweg laat mensen wachten

Een overheid of dienstverlener mag de toegang tot een basisdienst niet laten afhangen van de vraag of iemand een app begrijpt. Gratis digitale hulp is nuttig, maar ze kan een onduidelijk formulier of een verdwenen telefoonlijn niet volledig compenseren. Dat is ons oordeel: meet dienstverlening ook op de route die overblijft als iemand vastloopt.

De tegenwerping verdient ruimte. Een goed digitaal loket spaart veel mensen wachttijd, en wie hulp krijgt, kan een volgende aanvraag soms zelf doen. Niet iedere handeling hoeft aan een balie. De Vlaamse Digibanken laten zien hoe ondersteuning kan werken: gratis hulp bij onder meer online formulieren, opleidingen en digitale vragen. Maar ook die hulp is niet hetzelfde als een gegarandeerd alternatief bij elke dienst.

Waar vind je in België hulp met een digitaal loket?

1. In Vlaanderen kun je een punt zoeken via de Digibankenkaart of 1700 bellen. De Vlaamse projectsubsidie liep op 31 juli 2026 af; een vermelding op de kaart garandeert dus niet dat het punt nog open is.
2. In Brussel verwijst het Gewest naar openbare computerruimtes. Toegang en begeleiding zijn daar meestal gratis of tegen een symbolische vergoeding.
3. In Wallonië vind je via de officiële EPN-route een openbare computerruimte met gratis toegang en hulp. De uitleg is in het Frans.
4. Controleer bij het gekozen punt eerst openingstijden, beschikbare hulp en eventuele kosten. Vraag de dienst waar je vastloopt ook welke telefonische of fysieke route zij zelf aanbiedt.

Het debat gaat verder dan één barometer. Eerder beschreef 4Nieuws een cyberaanval op scholen en een onbevestigde claim over spelersgegevens: ook daar blijkt hoe afhankelijk gewone dienstverlening van digitale systemen is geworden. Meer berichten over Belgische publieke diensten staan in Binnenland; 4Nieuws volgt het verdere nieuws.

Op 23 oktober bespreken Mediawijs en de VVSG de barometer in een webinar. Dan wordt duidelijker hoe de cijfers per doelgroep gelezen moeten worden en welke maatregelen lokale besturen eraan koppelen.