VRT-staking op 12 oktober tegen besparing

Maandag 12 oktober, kwart voor zeven. Je zet Radio 2 op in de keuken of opent de VRT NWS-app op de tram, zoals elke ochtend. Of daar die dag een volwaardig journaal staat, weet vandaag niemand. De drie vakbonden bij de VRT roepen het personeel op om die dag het werk neer te leggen. De VRT-staking is hun antwoord op een nieuwe besparing die de Vlaamse regering de omroep oplegt.

De bonden namen de beslissing donderdagochtend, meldt het politieke liveblog van VRT NWS op basis van Belga. Naast de staking komt er een personeelsvergadering om de werknemers “in te lichten over de diepgang van de besparing”, zegt ACV-vakbondsman Carlos Van Hoeymissen. Let op wie hier bericht: de nieuwsdienst schrijft over haar eigen werkgever.

Hoeveel moet de VRT inleveren?

De bedragen zijn kleiner dan de woede doet vermoeden, maar ze stapelen. Dit zijn de cijfers die in de berichtgeving van woensdag en donderdag terugkomen:

Volgend jaar (2027)	3,4 miljoen euro minder dotatie
Tegen 2029	7 miljoen euro per jaar minder
De komende jaren samen	zo’n 10 miljoen euro extra besparing
Werkingsmiddelen	niet langer geïndexeerd
Hele Vlaamse begroting	1,9 miljard euro besparen in 2027, oplopend tot 3,1 miljard in 2029

Die niet-indexering kan op termijn meer pijn doen dan de 7 miljoen zelf. Stijgen lonen en prijzen met de index en het budget niet, dan krimpt de omroep elk jaar een beetje, ook zonder nieuwe beslissing. Hoe groot dat effect wordt, hangt af van de inflatie, en die staat in geen enkel bericht becijferd.

Geen exclusieve schermgezichten meer tegen 2029

Het gaat niet alleen om geld. De regering-Diependaele legt de VRT ook keuzes op, schrijft HLN:

• Tegen 2029 geen exclusiviteitscontracten meer voor schermgezichten.
• Vaker samenwerken met andere zenders voor dure sportrechten.
• Meer investeren in Vlaamse producties.
• Een betalende abonnementsformule met extra diensten onderzoeken, terwijl VRT MAX gratis blijft.

“Het is een zoveelste mokerslag voor de publieke omroep”, zegt Mike Barlow van VSOA. De bonden zeggen dat de besparingen deze legislatuur zwaarder worden dan het transformatieplan van 2022. Ook de directie is niet blij. “De Vlaamse regering komt terug op eerder gemaakte afspraken”, zei woordvoerder Yasmine Van der Borght woensdag. Het evenwicht tussen opdracht en middelen raakt volgens de VRT “grondig verstoord”.

Meer Vlaamse producties met minder geld wringt

Een deel van de opdracht is verdedigbaar. Dat een publieke omroep met belastinggeld geen bieding wint op exclusieve presentatoren, of samen met commerciële zenders sportrechten deelt, kan je als een gewone besparing zien en niet als een aanval.

Waar het wringt, is de combinatie. De regering vraagt méér Vlaamse producties en geeft minder geld, zonder indexering. Vlaamse fictie en documentaires zijn net het duurste wat een omroep maakt. Wie dat allebei tegelijk vraagt, schuift de keuze door naar de VRT-directie en laat haar straks zeggen wat er sneuvelt. Een regering die keuzes oplegt, mag ook zeggen welk programma ze dan liever kwijt is.

“Zwaarder dan 2022” klopt op papier, maar nipt

De bonden zeggen dat de besparingen deze legislatuur met de extra ingreep zwaarder worden dan het transformatieplan van 2022. Leg je de bedragen naast elkaar, dan klopt dat, maar met weinig marge:

Beheersovereenkomst 2020	tegen eind 2025 jaarlijks 25 miljoen euro minder, met ruim 200 personeelsleden minder als plan (VRT NWS, 2022)
Deze legislatuur	16 miljoen euro tegen 2030, opgevangen met een sociaal akkoord van juni: vijftig voltijdsen minder via niet-vervangen pensioenen (Belga via Made in)
Nieuw	zo’n 10 miljoen euro extra plus geen indexering

Sterker is een ander argument. “Het is nu al de tweede keer in 9 maanden tijd dat de Vlaamse regering inbreekt op de afspraken gemaakt in de beheersovereenkomst”, zegt Joke Kerkhofs van ACOD. Dat raakt de kern: de bonden sloten in juni een akkoord over 16 miljoen, en vier maanden later ligt er een nieuwe rekening. Maar “zoveelste mokerslag” is te groot voor een besparing die de omroep nog niet in jobs heeft vertaald. Zolang niemand zegt hoeveel banen er nu op het spel staan, is de staking een signaal over afspraken, niet over ontslagen.

De VRT staat ook niet alleen. In hetzelfde begrotingsakkoord verliest Bozar al zijn Vlaamse subsidies vanaf 2027, ruim 700.000 euro per jaar, en gaat er 35 miljoen euro minder naar het wetenschappelijk onderzoek aan de universiteiten. Wie de omroep vergelijkt met de rest van cultuur en onderzoek, ziet dat de Vlaamse besparingen breder vallen dan de Reyerslaan.

Hangt je ochtend aan de VRT?

“Genoeg is genoeg. Op maandag 12 oktober gaan wij op zwart”, zegt Kerkhofs. De VRT zelf vindt het “te vroeg om iets te zeggen over de impact op antenne”, zei woordvoerder Van der Borght donderdag. Zoek daarom vandaag één tweede nieuwsbron die je die maandag kan gebruiken, of het nu een andere radiozender, een krant of een app is. Dan merk je meteen ook hoeveel van je dag op één omroep leunt, en dat is precies waar deze discussie over gaat.

Het volgende moment ligt vóór de staking: de personeelsvergadering waar de bonden het personeel willen inlichten over “de diepgang van de besparing”. Komen daar programma’s of jobs met naam op tafel, dan krijgt de discussie eindelijk de cijfers die ze nu mist.

Het is niet het enige Belgisch nieuws van donderdag waarin de index doorweegt: het aandeel Colruyt zakte na een winstwaarschuwing over duurdere lonen en energie.